Zbigniew Izdebski

Norma w seksuologii


Współczesna myśl seksuologiczna zwykła orientować się wokół pojęcia normy, pozostawiając jednak pewną niejednoznaczność w jej opisie i charakterystyce. Nie należy mylić intencji, nie chodzi bynajmniej o deprecjonowanie pojęcia normy, a raczej o pewną refleksję nad jej zróżnicowaniem i elastycznością w opisie. Podczas gdy najmniej problemów w deskrypcji odnosimy do kwestii normy prawnej to już opis norm społecznych kulturowych seksualności nie jest tak jednoznaczny i oczywisty. W polskim ale i światowym piśmiennictwie wiele miejsca poświęca się pojęciu normy kliniczno – diagnostycznej rozumianej jako pewien typowy zestaw cech i zachowań charakterystycznych dla danego wieku rozwojowego.

Aktywność seksualna mieści się w granicach normy rozwojowej, jeżeli  nie utrudnia realizacji zadań rozwojowych przewidzianych dla tego okresu. Ponadto aktywność seksualna spełnia wymóg normy jeżeli,   mieści się w repertuarze zachowań seksualnych charakterystycznych dla danego wieku. Są tez pewne niejednoznaczności tego kryterium np. dotyczące dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną u których fazy rozwoju psychoseksualnego nie zawsze przebiegają prawidłowo, może zdarzyć się iż osoba dojrzała seksualnie przekracza w swoim zachowaniu granice wieku i na partnera wybiera osobę będąca w tym samym wieku poznawczym ale nie chronologicznym, oparta jest na zasadzie dobrowolności i prowadzi do realizacji celów seksualnych. Warto więc postawić pytanie o to, co w rozwoju seksualnym powinno być poddane regulacji, jak daleko powinna ona sięgać i jakimi kryteriami  należy  się  posługiwać.

Osobną refleksją należy objąć kontekst normy prawnej. Oczywiście to co stanowi zaburzenie seksualne w kontekście klasyfikacji DSM V czy ICD 10 w wielu zakresach pokrywa się z penalizacją tych zachowań przez kodeks karny. Nie zawsze możliwa jest zerojedynkowa ocena zachowań seksualnych.

W wystąpieniu zostaną zaprezentowane wybrane wyniki badań własnych  zrealizowanych na ogólnopolskiej próbie reprezentatywnej w zakresie seksualności Polaków w latach 1997-2017 dotyczących między innymi: częstotliwości i form aktywności seksualnej, ryzykownych zachowań seksualnych, przemocy seksualnej, podejmowania współżycia seksualnego poza stałym związkiem oraz trudności i problemów w życiu seksualnym. Przedstawione dane zostaną poddane reinterpretacji w kontekście normatywności podejmowanych zachowań.