Rafał Kubiak

Tajemnica medyczna (psychiatryczna) po śmierci pacjenta


Jednym z podstawowych obowiązków osób udzielających świadczeń zdrowotnych, a w szczególności lekarzy, jest zachowanie tajemnicy medycznej. Powinność ta została określona już w najstarszych aktach deontologicznych m.in. nakaz zachowania dyskrecji wynikał z przysięgi Hipokratesa. Współcześnie poświęca się temu zagadnieniu wiele miejsca zarówno w przepisach prawnych, jak i normach etyczno-deontologicznych. W odniesieniu do lekarzy najważniejsze znaczenie ma art. 40 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który definiuje podmiotowy i przedmiotowy zakres konfidencji, a także dyspensy od niej. Z unormowaniem tym korespondują art. 13 i 14 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, które ustanawiają prawo pacjenta do zachowania sekretu medycznego. Zachowanie tajemnicy jest szczególnie istotne w relacjach z pacjentem psychiatrycznym, toteż problematyka ta została odrębnie uregulowana w art. 50-52 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Unormowanie to bardzo wąsko dopuszcza możliwość wyjawienia danych dyskretnych. Obowiązek zachowania konfidencji medycznej trwa także po śmierci chorego, aczkolwiek w wyniku nowelizacji przepisów, która miała miejsce z dniem 5 sierpnia 2016 r., nastąpiło znaczne osłabienie omawianej powinności. W myśl nowych regulacji możliwe jest naruszenie dyskrecji po śmierci chorego, jeśli wyrazi na to zgodę osoba bliska i o ile inna osoba bliska się temu nie sprzeciwi. Unormowanie to budzi jednak szereg wątpliwości interpretacyjnych, w szczególności dotyczą one kręgu osób bliskich, zakresu obowiązków lekarzy w sferze ustalenia ich woli oraz stosowanych w tym względzie procedur. Przedmiotem wystąpienia będzie zatem prezentacja tych problemów oraz próba ich rozstrzygnięcia. Zostaną także omówione inne przypadki legalnego ujawienia tajemnicy medycznej po śmierci pacjenta, tj. m.in. obowiązek denucjacyjny ciążący na pracowniku medycznym (czyli zawiadomienia o przestępnym spowodowaniu śmierci) oraz możliwość udostępnienia dokumentacji medycznej zmarłego. Na zakończenie zostaną przedstawione konsekwencje prawne nielegalnego ujawnienia danych objętych dyskrecją medyczną.