Michał Kłos

Wybrane zagadnienia procesowe dowodu z opinii biegłego psychiatry


Rolą dowodu z opinii biegłego w postępowaniu cywilnym na gruncie art. 278 § 1 k.p.c. jest dostarczenie sądowi wiadomości specjalnych, koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy. Odpowiednio do tej roli kształtuje się pozycja biegłego jako organu pomocniczego sądu i uczestnika postępowania. Powyższe stosuje się również do postępowań sądowych prowadzonych na podstawie ustaw, których przedmiotem jest szeroko pojęta ochrona zdrowia psychicznego. Osobnym zagadnieniem jest stosowanie w praktyce art. 290 k.p.c. a zwłaszcza prawidłowe rozumienie różnic pomiędzy dowodem z opinii biegłego a dowodem z opinii instytutu naukowego lub naukowo – badawczego w świetle art. 290 k.p.c. 

Wykładnia unormowań kodeksowych, jak również obserwacja praktyki sądowej prowadzi do wniosku, że biegły nie tylko dostarcza sądowi wiedzy specjalnej, koniecznej do rozstrzygnięcia sprawy, ale również współdziała z sądem przy gromadzeniu materiału dowodowego, a także – w istocie – w jego ocenie. Dokonuje się to przez udział biegłego w przesłuchaniu świadków, weryfikacji dokumentacji medycznej i innych dowodów dopuszczonych na podstawie art. 308 k.p.c. Rolą biegłego jest również ocena znaczenia braku określonej dokumentacji itp. Analiza praktyki stosowania art. 278 k.p.c. prowadzi do wniosku, że na tym tle popełniane są liczne błędy. Do najczęstszych należą niewłaściwa redakcja też dowodowych, niosąca za są wielorakie konsekwencje dla toku postępowania i jakości orzecznictwa, ale również np. nieprzygotowanie wystarczającego materiału dowodowego przed samym dopuszczeniem dowodu.

Prezentując zagrożenia, jakie niesie niewłaściwie rozumiana rola biegłego i wadliwe stosowanie art. 278 k.p.c. w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, na plan pierwszy wysuwa się przewlekłość postępowania. Jako realna jawi się również groźba przerzucenia ciężaru orzekania na biegłego.