Krzysztof Eichstaedt

Wątpliwości związane z orzekaniem i wykonaniem izolacyjnego oraz nieizolacyjnych środków zabezpieczających


Ustawa z dnia 20 lutego 2015r. o zmiennie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 1 lipca 2015r. (Dz. U. z 2015r., poz. 396) dokonała dość istotnej zmiany zarówno w przesłankach dotyczących orzeczenia środków zabezpieczających, jak i w katalogu tych środków, wprowadzając, nowe nieznane dotychczas środki zabezpieczające.

Wśród środków zabezpieczających Kodeks karny w art. 93a wymienia:

1) elektroniczną kontrolę miejsca pobytu;

2) terapię;

3) terapię uzależnień;

4) pobyt w zakładzie psychiatrycznym.

Tytułem środka zabezpieczającego można orzec także nakaz i zakazy określone w art. 39 pkt 2-3 k.k., w sytuacji, gdy ustawa tak stanowi (art. 93a§2 k.k.).  

Cechą charakterystyczną dla nowelizacji przepisów Kodeksu karnego w zakresie dotyczącym środków zabezpieczających jest nie tylko nowy katalog wolnościowych środków zabezpieczających w postaci: elektronicznej kontroli miejsca pobytu, terapii oraz terapii uzależnień, które wcześniej nie były znane polskiemu ustawodawstwu, ale także możliwość orzekania izolacyjnego środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym obok orzeczonej kary za popełnione określonego rodzaju przestępstwo. Znamienne jest to, iż w obecny stanie prawnym umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym może zostać orzeczone zarówno jako wyłączna reakcja na popełniony przez sprawcę czyn zabroniony, jak i również może mieć miejsce niezależnie od orzeczonej i wykonanej kary, co poddawane jest krytyce w piśmiennictwie.

Orzekając środek zabezpieczający oraz dokonując wyboru rodzaju tego środka sąd powinien kierować się: a) zasadą konieczności; b) zasadą subsydiarności; c) zasadą proporcjonalności.

W procesie wykonania izolacyjnego środka zabezpieczającego istotną rolę odgrywa komisja psychiatryczna do spraw środków zabezpieczających oraz okresowe opinie o stanie zdrowia sprawcy. Bardzo przydatne w ocenie potrzeby dalszego stosowania wobec internowanego izolacyjnego środka zabezpieczającego, może okazać się zachowanie w/wym. w związku z udzieleniem mu na podstawie art. 204d k.k.w. zezwolenia na czasowy pobyt poza zakładem pod opieką członka rodziny lub osoby godnej zaufania.

Warte podkreślenia jest, iż wykonując środek zabezpieczający w postaci terapii oraz terapii uzależnień, na kierowniku podmiotu leczniczego nie ciąży prawny obowiązek przedstawiania sądowi co 6 miesięcy opinii o stanie zdrowia osoby wobec której stosowany jest nieizolacyjny środek zabezpieczający. Ma on jednak obowiązek niezwłocznego poinformowania sądu o niestawiennictwie sprawcy na terapię lub terapię uzależnień, a w przypadku gdy sąd się o to zwróci, należy udzielić wyczerpujących informacji o postępach w stosowanej terapii lub terapii uzależnień.