Jan Ciechorski

Odpowiedzialność szpitalna za przyjęcie pacjenta do szpitala psychiatrycznego bez zgody, w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki ustawowe.


Odpowiedzialność szpitala psychicznego bez zgody, w sytuacji niespełnienia przesłanek ustawowych.

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego wprowadza taksatywnie wymienione art. 23 ust. 1 i 24 ust. 1 przesłanki przyjęcia bez zgody do szpitala psychiatrycznego. W doktrynie wskazuje się na podział przyczyn takiego przyjęcia na: medyczne (psychiatryczne) – choroba psychiczna, zaburzenie psychiczne) oraz behawioralne (bezpośrednie zagrażanie własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób). Tak sprecyzowane przesłanki przymusowego przyjęcia można określić jako merytoryczne. Z kolei przepisy art. 23 ust. 2 – 5 powołanej ustawy wprowadza obowiązki szpitala psychiatrycznego w trakcie przyjęcia, jak i konieczne do wykonania po jego dokonaniu. Niezaistnienie wspomnianych przesłanek oraz niewykonanie określonych w ustawie wymogów skutkuje wadliwością przyjęcia pacjenta, co może powodować odpowiedzialność odszkodowawczą szpitala psychiatrycznego.

W przypadku niezachowania wymogów formalnych dotyczących wykonania czynności przewidzianych w przepisach art. 23 ust. 2 – 5 należy mieć na uwadze, iż następują one już po przyjęciu do szpitala, tym samym nie mogą one warunkować oceny zasadności przyjęcia. W przypadku niezachowania wymogów formalnych stawiać można zarzut niezgodności z prawem postępowania szpitala psychiatrycznego, jednakże wyłącznie z tego powodu nie można uznawać danego przyjęcia za bezzasadne, za takie może być uznane wyłącznie to, które nie spełnia przesłanek merytorycznych. Jednocześnie w przypadku oceny spełniania przesłanek merytorycznych należy dokonywać tego w oparciu o stan faktyczny znany lekarzowi w czasie przyjęcia, bez znaczenia przy tym dla odpowiedzialności szpitala czy przyjęty pacjent rzeczywiście cierpi na zaburzenie psychiczne (chorobę psychiczną) i czy rzeczywiście bezpośrednio zagrażał sobie lub innym osobom.

W ramach odpowiedzialności odszkodowawczej szpitala psychiatrycznego występuje dualizm podstaw jej ponoszenia, w przypadku przyjęcia za zgodą pacjenta zastosowanie będą miały ogólne podstawy odpowiedzialności deliktowej (art. 430 w zw z art. 415 k.c.), natomiast w przypadku przyjęcia bez zgody, działanie to musi być kwalifikowane jako wykonywanie władzy publicznej. W konsekwencji, szpital w takim przypadku ponosić będzie odpowiedzialność na zasadzie art. 417 § 1 k.c.