Andrzej Depko

Raptofilia a gwałt


Bez znajomości motywów działania sprawcy, jego psychiki, cech charakteru, oraz innych determinant, organy wymiaru sprawiedliwości są pozbawione możliwości stosowania kar celowych i przewidywania tego, czy i jak kara wpłynie na sprawcę przestępstwa i jakie mogą wystąpić skutki w efekcie jej zastosowania. W przypadku sprawców dopuszczających się przestępstw seksualnych, motywacja do popełniania czynu zabronionego jest szczególnie istotna w rozważaniach o rodzaju i wymiarze kary (i/lub leczeniu). Ze względu na motywację podejmowanego działania, sprawców przestępstw seksualnych klasyfikować można jako preferencyjnych (u których stwierdzono obecność parafilii) oraz zastępczych, którzy popełniają czyny przestępcze w wyniku innych zaburzeń psychicznych: np. uzależnienia od alkoholu, zaburzenia osobowości czy choroby psychicznej.

W przypadku przestępstwa jakim jest zgwałcenie, motywacja seksualna sprawcy, może wynikać z istnienia u niego zaburzonej preferencji seksualnej pod postacią raptofilii (biastofilii), inaczej gwałcicielstwa. Termin ten oznacza czerpanie przyjemności z przełamywania oporu ofiary. Powyższa definicja oparta jest na klasyfikacjach: Grotha, Godlewskiego i Moneya. Postawienie takiego rozpoznania sprawcy oznacza, iż jego zachowanie wiąże się z istotnym brakiem zdolności powstrzymania czynu, brakiem zdolności do przewidywania konsekwencji zachowania

oraz odroczenia gratyfikacji seksualnej. Podstawą rozpoznania zaburzeń preferencji seksualnych są światowe systemy klasyfikacyjne: ICD-10 oraz DSM-V. W przypadku zgwałcenia raptofilnego niestety nie podają one żadnych kryteriów do postawienia powyższego rozpoznania. W literaturze światowej również nie są opisane jednoznaczne warunki, które powinny zostać spełnione, aby postawić takie rozpoznanie. Dla mało doświadczonych biegłych psychiatrów i seksuologów sądowych diagnoza zgwałcenia raptofilnego może się wiązać z dużym ryzykiem popełniania merytorycznego błędu, co może skutkować poważnymi konsekwencjami dla oskarżonego.