Prof. Jerzy Samochowiec

Farmakoterapia, redukcja szkód picia alkoholu


Przepisy regulujące procedurę leczenia osób uzależnionych od alkoholu zawiera ustawa z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.  Uzależnienie od alkoholu jest przede wszystkim kategoria medyczna. Skuteczne leczenie tej choroby wymaga profesjonalnej pomocy, bez której osoba uzależniona ma niewielkie szanse na wyjście z uzależnienia.

Raport kontroli Najwyższej Izby Kontroli o przymusowym stosowaniu leczenia z 2016r. Wskazuje długi czas trwania procedury i w zasadzie bardzo małą skuteczność tej metody rekomendując Ministrowi Zdrowia ograniczenie tego trybu do sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia bądź sprawców przestępstw.

Według danych Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych liczbę osób uzależnionych od alkoholu w Polsce szacuje się obecnie na ok. 800 tysięcy (2% populacji). Grupa ludzi pijących szkodliwie, a więc potencjalnie narażonych na rozwój uzależnienia, liczy aktualnie 2–2,5 mln osób, tj. ok. 5–7% populacji. Jednocześnie wiadomo, że leczenie odwykowe podejmuje w Polsce jedynie około jedna szósta osób uzależnionych, a wskaźniki te są jedynie nieco bardziej optymistyczne w krajach zachodnich . Dodatkowo skuteczność programów terapii uzależnienia od alkoholu jest nadal ograniczona, co powoduje, że spośród niewielkiego już odsetka osób docierających na terapię jedynie część odniesie z niej jakiekolwiek korzyści.

Europejska Agencja Medyczna EMA wskazuje iż są 2 możliwe cele terapii uzależnienia od alkoholu :

1. Cel: Pełna abstynencja

-        Prewencja nawrotów po detoksykacji

2. Cel: redukcja szkód

-        Znaczące zmniejszenie przyjmowania bez wcześniejszej detoksykacji

Farmakoterapia jest uznaną forma leczenia alkoholowego zespołu abstynencyjnego.

  • Do leczenia AZA i jego powikłań wybiera się preparaty pochodnych benzodiazepiny o długim (lub pośrednim) t0,5, które oprócz silnego działania przeciwlękowego, uspokajającego i nasennego mają właściwości przeciwdrgawkowe i tłumią wzmożoną pobudliwość wegetatywną.
  • Lekiem z wyboru jest diazepam, podawany doustnie w dawkach podzielonych przeciętnie 3-4 razy na dobę po 10 mg/dawkę w pierwszej dobie leczenia. Następnie dawkę dobową redukuje się codziennie o 5–10 mg aż do odstawienia w ciągu kilku dni.

Leki aprobowane przez FDA  w leczeniu ZZA to:

  • Disulfiram – działa awersyjnie
  • Naltrekson, namelfen : opioidowy antagonista (skraca ciągi opilcze)
  • Akamprozat – N-metylo D-asparaginian: antagonista NMDA (wydłuża czas pełnej abstynencji u osób utrzymujących trzeźwość)

Inne niezaaprobowane przez FDA ale w badaniach to:

  • Leki o uchwycie serotoninergicznym czyli:

-        SSRI (fluoksetyna, sertralina, citalopram)

-        selektywny antagonista 5HT3 (ondasetron)

  • Leki p/padaczkowe (topiramat)
  • Antagoniści dopaminergiczni
  • Inne: antagoniści CB1, baklofen, GHB

Zalecenia Sekcji Farmakoterapii Polskiego Towarzystwa Badań nad Uzależnieniami (PTBU) i Sekcji Psychofarmakologii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (PTP) odnośnie podtrzymanie całkowitej abstynencji po próbie zaprzestania picia alkoholu; długoterminowej farmakoterapii, która powinna być nakierowana na:

-         zapobieganie nawrotom picia

-         zmniejszenie liczby i intensywności epizodów ciężkiego picia (heavy drinking days; >5 standardowych porcji dziennie dla mężczyzn, > 4 dla kobiet;

  • (standardowa porcja: 200 g piwa 5%, 100 g wina 10%, 25 g wódki 40%)

-         zmniejszenie całkowitego spożycia alkoholu (spożycie w gramach czystego alkoholu na jednostkę czasu)

-         zmniejszenie ryzyka szkód zdrowotnych i społecznych

  • Każdy pacjent uzależniony od alkoholu jest potencjalnym kandydatem do psychoterapii i farmakoterapii. Stosowanie farmakoterapii bez interwencji psychospołecznych nie jest zalecane.
  • Leki pierwszego rzutu: akamprozat (Campral), naltrekson (Adepend), nalmefen (Selincro).
  • Lek drugiego rzutu: disulfiram (Antabus, Anticol) w postaci doustnej.

 Programy terapeutyczne większości ośrodków leczenia uzależnień w Polsce opierają się na psychoterapii grupowej, najczęściej w nurcie behawioralno-poznawczym, nastawionej na przygotowanie do udziału w ruchu AA.

Ale są też inne możliwości –

- krótkie interwencje,

- dialog motywujący,

- program zarządzania nagrodami,

- strategia pracy na zasobach oraz strategia redukcji szkód.

 

W świetle aktualnej wiedzy zachowanie całkowitej abstynencji należy uznać za

optymalny, ale nie jedyny cel terapeutyczny. Zastosowanie strategii redukcji szkód

poprzez zmniejszenie ilości wypijanego alkoholu może potencjalnie zwiększyć odsetek

osób rozpoczynających i kontynuujących leczenie.

 

Pismiennictwo:

Samochowiec A., Chęć M, Kołodziej Ł., Samochowiec J., "Zaburzenia używania alkoholu: Czy nowe kryteria diagnostyczne implikują zmianę strategii terapeutycznych?" Alkoholizm i Narkomania 28 (2015) 55–63

 

Jakubczyk A, Wojnar M.: “Całkowita abstynencja czy redukcja szkód – różne strategie terapii uzależnienia od alkoholu w świetle badań i międzynarodowych zaleceń”. Psychiatria Polska

2012, 3,373–386

MIEJSCE KONFERENCJI

Hotel Ambasador Premium****
Adres: ul. Kilińskiego 145
90-315 Łódź
Kontakt: 0048 42 677 15 40,
E-mail: premium@hotelambasador.pl

ORGANIZATOR

Pharma2pharma Sp. z o.o.
ul. Klaudyny 38/117
01-684 Warszawa
tel.: 22 254 86 95
www.pharma2pharma.pl
office@pharma2pharma.pl